കുമാവോണി ഭാഷഃ ലിഖിതങ്ങൾ, പഹാരി വ്യാകരണം, ജീവനുള്ള സാംസ്കാരിക പാരമ്പര്യങ്ങൾ

കത്യൂരി, ചന്ദ് കാലഘട്ടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ക്ഷേത്ര കല്ലുകളും ചെമ്പ് ഫലക ലിഖിതങ്ങളും കുമയോണിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആദ്യകാല ലിഖിത തെളിവുകളിൽ ചിലത് സംരക്ഷിക്കുന്നു. ഈ ഭാഷ പിന്നീട് കുമാവോൺ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷയായി പ്രവർത്തിക്കുകയും ഉത്തരാഖണ്ഡിലെ കുമാവോൺ മേഖലയിലും നേപ്പാളിലെ സുദുർപാഷിം പ്രവിശ്യയുടെ വിദൂര വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗത്തും സംസാരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ദേവനാഗരി ഭാഷയിൽ എഴുതപ്പെട്ട കുമാവോണി സെൻട്രൽ പഹാരി വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ട ഒരു ഇന്തോ-ആര്യൻ ഭാഷയാണ്.

1961ലെ ഒരു സർവേയിൽ ഇന്ത്യയിൽ കുമയോണി സംസാരിക്കുന്നവരുടെ എണ്ണം 1,030,254 ആയി രേഖപ്പെടുത്തുകയും 2011 ആയപ്പോഴേക്കും അത് 2.0 ദശലക്ഷമായി ഉയരുകയും ചെയ്തു. കുമയോണിയെ വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്നവയായി തരംതിരിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും യുനെസ്കോയുടെ അറ്റ്ലസ് ഓഫ് ദ വേൾഡ്സ് ലാംഗ്വേജസ് ഇൻ ഡേഞ്ചർ ഇതിനെ സുരക്ഷിതമല്ലാത്ത വിഭാഗത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നു. ഭാഷയ്ക്ക് സ്ഥിരമായ സംരക്ഷണ ശ്രമങ്ങൾ ആവശ്യമാണെന്ന് ഈ പദവി സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ദൈനംദിന സംസാരത്തിൽ മാത്രമല്ല, സാഹിത്യം, നാടോടി ഗാനം, നാടകം, സിനിമ, റേഡിയോ, കമ്മ്യൂണിറ്റി പ്രക്ഷേപണം, സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം എന്നിവയിലും അതിന്റെ തുടർച്ചയായ സാന്നിധ്യം ദൃശ്യമാണ്.

ലോകരത്നാ പന്ത്, ഗൌരി ദത്ത് പന്ത് "ഗൌർദ", ചാരു ചന്ദ്ര പാണ്ഡെ, ശൈലേഷ് മതിയാനി, മോഹൻ ഉപ്രേതി, ബ്രിജെൻ ലാൽ ഷാ തുടങ്ങിയ എഴുത്തുകാർ കുമയോണിയുടെ സാംസ്കാരിക ചരിത്രത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. അതിന്റെ പാട്ടുകളും നാടക പാരമ്പര്യങ്ങളും ഭാഷയെ കുമയോണിന്റെ സാമൂഹിക ജീവിതവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു, അതേസമയം അതിന്റെ വ്യാകരണ സവിശേഷതകൾ വിശാലമായ ഇന്തോ-ആര്യൻ, സെൻട്രൽ പഹാരി ഭാഷാ ഭൂപ്രകൃതിയുമായി ബന്ധം നിലനിർത്തുന്നു.

ഉത്ഭവവും വർഗ്ഗീകരണവും

ഭാഷാപരമായ കുടുംബം

ഇന്തോ-ആര്യൻ ഭാഷാ കുടുംബത്തിൽപ്പെട്ട കുമാവോണി സെൻട്രൽ പഹാരി ഗ്രൂപ്പിന്റെ ഭാഗമാണ്. ദോതാലി, നേപ്പാളി, ഹിന്ദി, രാജസ്ഥാനി, കാശ്മീരി, ഗുജറാത്തി എന്നിവയുൾപ്പെടെ മറ്റ് ഇന്തോ-ആര്യൻ ഭാഷകളുമായി ഇത് വ്യാകരണ സവിശേഷതകൾ പങ്കിടുന്നു. സെൻട്രൽ പഹാരി ഗ്രൂപ്പിലെ മറ്റൊരു ഭാഷയായ ഗർവാലിയുമായി ഇത് അതിന്റെ വ്യാകരണത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും പങ്കിടുന്നു.

അതിനാൽ കുമയോണി ഒരു ഒറ്റപ്പെട്ട ഭാഷാസമ്പ്രദായത്തേക്കാൾ വിശാലമായ ഉപഭാഷാസമ്പ്രദായത്തിൻറെ ഭാഗമാണ്. അതിന്റെ വ്യാകരണപരവും സ്വരശാസ്ത്രപരവുമായ സവിശേഷതകൾ ഉത്തരേന്ത്യയിലെയും ഹിമാലയൻ മേഖലയിലെയും ബന്ധങ്ങളെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു.

ഉത്ഭവം

കുമയോണിയുടെ ആവിർഭാവത്തിന്റെ കൃത്യമായ തീയതിയും സ്ഥലവും നിലനിൽക്കുന്ന വിവരണത്തിൽ നിശ്ചയിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും അതിന്റെ ചരിത്രപരമായ ബന്ധം കുമയോൺ മേഖലയുമായി അടുത്ത ബന്ധമുള്ളതാണ്. കത്യൂരി, ചന്ദ് കാലഘട്ടങ്ങളിലെ ക്ഷേത്രക്കല്ലുകളിലും ചെമ്പ് ഫലകങ്ങളിലും എഴുതപ്പെട്ട കുമാവോണി വസ്തുക്കൾ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. കുമാവോൺ രാജ്യവും ഈ ഭാഷ ഔദ്യോഗികമായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.

കുമാവോണി വ്യാകരണത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ ഈ പ്രദേശത്തെ ആദ്യ നിവാസികൾ എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന ഖാസകളുടെ ഇപ്പോൾ ഇല്ലാതായ ഭാഷയുടെ സ്വാധീനം ഉൾപ്പെടുന്നു. കുമാവണിയുടെയും മറ്റ് മദ്ധ്യ പഹാരി ഭാഷകളുടെയും ചില സവിശേഷതകൾ ഈ സ്വാധീനത്തിന് കാരണമാകുന്നു.

പേര് ഉത്ഭവം

ചരിത്രപരമായ വിവരണം കുമാവോണുമായുള്ള ബന്ധത്തിലൂടെ ഭാഷയെ തിരിച്ചറിയുകയും പേരിന്റെ ഉത്ഭവത്തെക്കുറിച്ച് പ്രത്യേക വിശദീകരണം നൽകാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. കുമാവോണി ദേവനാഗരി ഭാഷയിൽ കുമാനാനി എന്ന് എഴുതപ്പെട്ട ഈ ഭാഷ [കുഅമാഅഫ്അനിഅഫ്] എന്ന് ഉച്ചരിക്കപ്പെടുന്നു.

ചരിത്രപരമായ വികസനം

കത്യൂരിയും ചന്ദ് യുഗവും

കത്യൂരി, ചന്ദ് കാലഘട്ടങ്ങളിലെ ക്ഷേത്രക്കല്ലുകളിലും ചെമ്പ് ഫലക ലിഖിതങ്ങളിലും കുമാവോണി ഗ്രന്ഥങ്ങൾ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. ചരിത്രപരമായ കുമാവോൺ മേഖലയിൽ ഈ ഭാഷയ്ക്ക് രേഖാമൂലമുള്ള സാന്നിധ്യമുണ്ടായിരുന്നുവെന്നതിന് ഈ രേഖകൾ തെളിവുകൾ നൽകുന്നു. അവശേഷിക്കുന്ന വിവരണം ഓരോ ലിഖിതത്തിനും കൃത്യമായ തീയതി സ്ഥാപിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും ഈ കാലഘട്ടങ്ങളുടെ ഡോക്യുമെന്ററി ചരിത്രത്തിൽ കുമയോണിയെ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നു.

കുമാവോൺ രാജ്യത്തിൻറെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷ കൂടിയായിരുന്നു കുമാവോണി. ഈ ഔദ്യോഗിക പങ്ക് ഭാഷയ്ക്ക് ഒരു രാഷ്ട്രീയവും സാംസ്കാരികവുമായ ചരിത്രം നൽകുന്നു, ഇത് രാജ്യത്തിന്റെ ഭരണവുമായും പൊതുജീവിതവുമായും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു.

കേന്ദ്ര പഹാരി വികസനം

കുമാവോനിയുടെ വ്യാകരണം ഇന്തോ-ആര്യൻ ഭാഷാഭേദത്തിൻ്റെ തുടർച്ചയ്ക്കുള്ളിലെ അതിൻ്റെ സ്ഥാനത്തെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു. ഗർവാലിയുമായും മറ്റ് സെൻട്രൽ പഹാരി ഭാഷകളുമായും ഉള്ള സാമ്യതകൾ പ്രത്യേകിച്ചും ശക്തമാണ്. കുമാവണിയുടെയും അനുബന്ധ മദ്ധ്യ പഹാരി ഭാഷകളുടെയും പ്രത്യേകതകൾ ഖാസയുടെ സ്വാധീനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

ഒരു പ്രധാന വ്യാകരണ സവിശേഷത ആച്ച് എന്ന മൂലത്തിൽ നിന്ന് രൂപപ്പെടുന്ന സബ്സ്റ്റാന്റീവ് എന്ന ക്രിയയെക്കുറിച്ചാണ്. ഉറവിടം ഈ സവിശേഷതയെ രാജസ്ഥാനി, കാശ്മീരി എന്നിവയുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുന്നു. കുമയോണിയിൽ, പഹാരിയിലും കശ്മീരിയിലും ഉള്ളതുപോലെ, പ്രസക്തമായ രൂപത്തെ ഒരു പങ്കാളിത്ത കാലമായി വിവരിക്കുകയും വിഷയത്തിന്റെ ലിംഗഭേദത്തിനനുസരിച്ച് മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് പഴയ ഖാസ ഭാഷയുടെ ഒരു അവശിഷ്ടമായും കുമാവോനിയെ കാശ്മീരിയുമായും വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഇന്ത്യയുമായും ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഒരു സവിശേഷതയായും അവതരിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.

നീണ്ട സ്വരാക്ഷരങ്ങൾ ചെറുതാക്കാനുള്ള പ്രവണത, എപ്പൻതെസിസ്-അടുത്ത അക്ഷരത്തിൽ പിന്തുടരുന്ന സ്വരാക്ഷരം ഉപയോഗിച്ച് ഒരു സ്വരാക്ഷരത്തിന്റെ പരിഷ്ക്കരണം-, ഇടയ്ക്കിടെയുള്ള വിസർജ്ജനം എന്നിവ ഖാസയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മറ്റ് സവിശേഷതകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഒരു ഉദാഹരണം "പഠിക്കുക" എന്നർത്ഥം വരുന്ന ഖാസ് സിക്നു, കുമാവോണി സിഖ്നോ, ഹിന്ദി സിഖ്നാ എന്നിവയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ്. മറ്റൊരു കുമാവോണി ഉദാഹരണം "ഇത്തരത്തിലുള്ളത്" എന്നർത്ഥം വരുന്ന ബഹുവചനം യാസ ഉള്ള യെസ്സോ ആണ്

ആധുനിക കാലം

സാഹിത്യ, സംഗീത, നാടക, വിദ്യാഭ്യാസ പ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെയാണ് കുമാവോനിയുടെ ആധുനിക ചരിത്രം രൂപപ്പെട്ടത്. എഴുത്തുകാർ കവിതകളും മറ്റ് കൃതികളും ഈ ഭാഷയിൽ നിർമ്മിച്ചപ്പോൾ കലാകാരന്മാർ കുമാവോണി പാരമ്പര്യത്തെ നാടകം, സിനിമ, റേഡിയോ, റെക്കോർഡ് ചെയ്ത സംഗീതം എന്നിവയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി.

2019 ഡിസംബറിൽ ഉത്തരാഖണ്ഡ് സർക്കാർ കുമയോൺ ഡിവിഷനിലെ സ്കൂളുകളിൽ 1 മുതൽ 5 വരെ ക്ലാസുകളിലെ വിദ്യാർത്ഥികൾക്കായി ഔദ്യോഗിക കുമയോണി പുസ്തകങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ചു. തദ്ദേശീയ ഭാഷകളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനും സംരക്ഷിക്കുന്നതിനുമുള്ള ശ്രമമായാണ് ഈ സംരംഭത്തെ വിശേഷിപ്പിച്ചത്.

തിരക്കഥകളും എഴുത്ത് സംവിധാനങ്ങളും

ദേവനാഗരി

ദേവനാഗരി ലിപി ഉപയോഗിച്ചാണ് കുമാവോണി എഴുതുന്നത്. ഈ ഭാഷയുടെ ലിഖിത രൂപം കുമാവോണി ദേവനാഗരി, കുമാവോണി എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ക്ഷേത്രക്കല്ലുകളിലെയും ചെമ്പ് ഫലകങ്ങളിലെയും ലിഖിതങ്ങൾ എഴുതപ്പെട്ട കുമാവോണി വസ്തുക്കളുടെ ചരിത്രപരമായ ഉപയോഗം പ്രകടമാക്കുന്നു, അതേസമയം ആധുനിക പുസ്തകങ്ങളും മറ്റ് സാംസ്കാരിക പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളും ദേവനാഗരി ഉപയോഗിക്കുന്നത് തുടരുന്നു.

സ്ക്രിപ്റ്റ് പരിണാമം

ദേവനാഗരിയെ കുമാവോനിയുടെ ലിപിയായി ചരിത്രരേഖകൾ തിരിച്ചറിയുന്നുണ്ടെങ്കിലും അതിന്റെ ലിഖിതരൂപത്തിലെ മാറ്റങ്ങളുടെ വിശദമായ കാലഗണന നൽകുന്നില്ല. പകരം നിലനിൽക്കുന്ന തെളിവുകൾ ചരിത്രപരമായ രേഖാമൂലമുള്ള രേഖകളും ആധുനിക വിദ്യാഭ്യാസ-സാഹിത്യ ഉപയോഗവും തമ്മിലുള്ള തുടർച്ച കാണിക്കുന്നു.

ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ വിതരണം

ചരിത്രപരമായ വ്യാപനം

ഉത്തരേന്ത്യയിലെ ഉത്തരാഖണ്ഡിലെ കുമാവോൺ മേഖലയുമായി കുമാവോണി പ്രധാനമായും ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഔദ്യോഗിക ഭാഷയായി പ്രവർത്തിച്ച കുമാവോൺ രാജ്യവുമായി ഇതിന് ചരിത്രപരമായ ബന്ധമുണ്ട്. കുമാവോണി സംസാരിക്കുന്ന ചിലർ പടിഞ്ഞാറൻ നേപ്പാളിൽ കാണപ്പെടുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.

പ്രാദേശികഭാഷകൾ

കുമാവോണി ഭാഷാഭേദങ്ങൾ വിഭജിക്കുന്നതിന് ഒരൊറ്റ അംഗീകൃത രീതിയും ഇല്ല. വിശാലമായി പറഞ്ഞാൽ, അൽമോറയിലും വടക്കൻ നൈനിറ്റാളിലും കാളി അല്ലെങ്കിൽ സെൻട്രൽ കുമാവോണി സംസാരിക്കുന്നു. വടക്കുകിഴക്കൻ കുമാവോണി സംസാരിക്കുന്നത് പിത്തോറാഗർ, തെക്കുകിഴക്കൻ നൈനിറ്റാളിലെ തെക്കുകിഴക്കൻ കുമാവോണി, അൽമോറയ്ക്കും നൈനിറ്റാളിനും പടിഞ്ഞാറ് പടിഞ്ഞാറൻ കുമാവോണി എന്നിവിടങ്ങളിലാണ്.

ഈ വിഭാഗങ്ങൾ സാർവത്രികമായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട വർഗ്ഗീകരണത്തേക്കാൾ വിശാലമായ പ്രാദേശിക പാറ്റേണുകളെ വിവരിക്കുന്നു. നിരവധി ഭാഷാഭേദങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യം കുമയോൺ മേഖലയിലുടനീളമുള്ള കുമയോണിയുടെ ആന്തരിക വൈവിധ്യത്തെ ചിത്രീകരിക്കുന്നു.

ആധുനിക വിതരണം

ഇന്ന് ഉത്തരാഖണ്ഡിലെ കുമാവോൺ മേഖലയിലും നേപ്പാളിലെ വിദൂര വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ സുദുർപാഷ്ചിം പ്രവിശ്യയിലും രണ്ട് ദശലക്ഷത്തിലധികം ആളുകൾ കുമാവോണി സംസാരിക്കുന്നു. 1961ലെ സർവേയിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയ 2.0 നെ അപേക്ഷിച്ച് 2011ൽ ഇന്ത്യയിൽ സംസാരിക്കുന്നവരുടെ എണ്ണം 1,030,254 ദശലക്ഷം ആയിരുന്നു.

സാഹിത്യ പൈതൃകം

എഴുത്തുകാരും സാഹിത്യവും

കുമാവോണി സാഹിത്യത്തിൽ ശ്രദ്ധേയമായ നിരവധി എഴുത്തുകാർ ഉൾപ്പെടുന്നു. 1790 മുതൽ 1846 വരെ ജീവിച്ചിരുന്ന ഗുമാനി പന്ത് എന്നറിയപ്പെടുന്ന ലോകരത്ന പന്ത്, ഗൌരി ദത്ത് പന്ത് "ഗൌർദ" (1872-1939), ചാരു ചന്ദ്ര പാണ്ഡെ (1923-2017), ശൈലേഷ് മടിയാനി (1931-2001), മോഹൻ ഉപ്രേതി (1925-1997), ബ്രിജെൻ ലാൽ ഷാ (1928-1998) എന്നിവരെയാണ് തിരിച്ചറിഞ്ഞത്.

ഈ എഴുത്തുകാരുടെ വ്യക്തിഗത കാനോനിക്കൽ കൃതികളെ ഈ വിവരണം പട്ടികപ്പെടുത്തുന്നില്ലെങ്കിലും അവരുടെ പേരുകൾ പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ട് മുതൽ ആധുനിക കാലഘട്ടം വരെയുള്ള കുമാവോണി സാഹിത്യ പ്രവർത്തനത്തിന്റെ വ്യാപ്തിയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു.

കവിതയും നാടകവും

രാംലീല നാടകങ്ങളിലൂടെയാണ് കുമാവോണി തിയേറ്റർ ആദ്യം വികസിച്ചത്, പിന്നീട് ഒരു ആധുനിക നാടക രൂപമായി പരിണമിച്ചു. മോഹൻ ഉപ്രേതി, നൈമ ഖാൻ ഉപ്രേതി, ദിനേശ് പാണ്ഡെ എന്നിവർ ഈ വികസനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വ്യക്തികളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. മോഹൻ ഉപ്രേതി ആരംഭിച്ച പാർവതിയ കലാ കേന്ദ്രം, പാർവതിയ ലോക് കലാ മഞ്ച് എന്നിവ നാടക സംഘങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

ലഖ്നൌ ഗ്രൂപ്പ് അൻഖർ നിരവധി കുമാവോണി നാടകങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ചു. നന്ദ് കുമാർ ഉപ്രേതി എഴുതിയ മീ യോ ഗയൂൺ, മീ യോ സാത്ക്യൂൺ, ചാരു ചന്ദ്ര പാണ്ഡെ എഴുതിയ പുന്തൂരി, ഗോവിന്ദ് ബല്ലഭ് പന്ത് എഴുതിയ മോട്ടോർ റോഡ്, നന്ദ് കുമാർ ഉപ്രേതി എഴുതിയ ലാഭ് റിഭാദി, ഹിമാൻഷു ജോഷി എഴുതിയ കാഗരെ ആഗ്, തുമാരേ ലിഏ എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. കുമാവോണി വിവർത്തനങ്ങളും മറ്റ് കുമാവോണി നാടകങ്ങളും സംഘം അവതരിപ്പിച്ചു.

സിനിമകളും ടെലിവിഷനും

കാക്ക ശർമ്മ സംവിധാനം ചെയ്ത് എസ്. എസ്. ബിഷ്ത് നിർമ്മിച്ച മേഘ ആ 1987 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ആദ്യത്തെ കുമയോണി ചിത്രമായിരുന്നു. അനുജ് ജോഷി രചനയും നിർമ്മാണവും സംവിധാനവും നിർവഹിച്ച തേരി സൌൺ 2003 ൽ പുറത്തിറങ്ങി, കുമയോണിയിലും ഗർവാലിയിലും നിർമ്മിച്ച ആദ്യത്തെ ചിത്രമായിരുന്നു ഇത്. അപുൻ ബിറാൻ (അപ്നേ പരായ്), മധുലി, 1985 ലെ ദൂരദർശൻ ടെലിവിഷൻ ഷോ ആപ്കെ ലിയേ എന്നിവ പട്ടികയിലുള്ള മറ്റ് ചിത്രങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു, ഇത് "കൌടെക്" എന്നറിയപ്പെടുന്ന കുമയോണി മേള പ്രദർശിപ്പിച്ചു

വ്യാകരണവും ഫോണോളജിയും

പ്രധാന സവിശേഷതകൾ

ഇന്തോ-ആര്യൻ തുടർച്ചയിലുടനീളമുള്ള ഭാഷകളുമായും പ്രത്യേകിച്ച് ഗർവാലിയുമായും കുമാവോണി വ്യാകരണം പങ്കിടുന്നു. സബ്സ്റ്റാന്റീവ് എന്ന ക്രിയ അക് എന്ന മൂലത്തിൽ നിന്നാണ് രൂപപ്പെടുന്നത്. വിവരിച്ച കുമാവോണി സമ്പ്രദായത്തിൽ, പ്രസക്തമായ വർത്തമാനകാല നിർമ്മാണം വിഷയത്തിന്റെ ലിംഗഭേദം അനുസരിച്ച് മാറുന്നു. ഈ സ്വഭാവം ഒരു പങ്കാളിത്ത കാലവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, ഇത് ഖാസയുടെ ഒരു അവശിഷ്ടമായി വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെടുന്നു.

നീണ്ട സ്വരാക്ഷരങ്ങൾ, എപ്പൻതെസിസ്, ഡിസാസ്പിരേഷൻ എന്നിവ ചെറുതാക്കാനുള്ള പ്രവണതകളും കുമാവോണി പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു. ഈ സവിശേഷതകളെ ഖാസയുടെ കൂടുതൽ അവശിഷ്ടങ്ങളായും വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഇന്ത്യൻ ഭാഷകളുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുന്നതായും വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു.

സൌണ്ട് സിസ്റ്റം

നിരവധി ശബ്ദങ്ങൾ ഭാഷാഭേദമനുസരിച്ച് വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു. വ്യഞ്ജനാക്ഷരം/ʃ/സ്വതന്ത്ര വ്യതിയാനത്തിൽ [കളായി] കേൾക്കാം. സ്വരാക്ഷരം/ɑ/എന്ന് കേൾക്കാം, അതേസമയം/ɑ/എന്നത് ബാക്ക് [ɑ] അല്ലെങ്കിൽ സെൻട്രൽ [ɑ] എന്ന് ഉച്ചരിക്കാം. സ്വരാക്ഷരം/ː/[ː] എന്ന് കേൾക്കാം. ഈ വ്യതിയാനങ്ങൾ കുമാവോനിയുടെ സ്വരശാസ്ത്രപരമായ വിവരണത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.

സ്വാധീനവും പാരമ്പര്യവും

ഭാഷകളും ഭാഷാ ബന്ധങ്ങളും

കുമാവോണിയെ സ്വാധീനിച്ച ഭാഷകളെ ചരിത്ര വിവരണം തിരിച്ചറിയുന്നില്ല. എന്നിരുന്നാലും, ദോതാലി, നേപ്പാളി, ഹിന്ദി, രാജസ്ഥാനി, കാശ്മീരി, ഗുജറാത്തി, ഗർവാലി എന്നിവയുമായുള്ള വിപുലമായ വ്യാകരണ ബന്ധത്തെ ഇത് വിവരിക്കുന്നു. വംശനാശം സംഭവിച്ച ഖാസ ഭാഷയുടെ സ്വാധീനം കുമാവോനിയുടെ വ്യാകരണപരവും സ്വരശാസ്ത്രപരവുമായ പ്രത്യേകതകളുടെ വിശദീകരണങ്ങളിൽ പ്രത്യേകിച്ചും പ്രധാനമാണ്.

സാംസ്കാരിക സ്വാധീനം

നാടോടി സംഗീതത്തിൽ കുമയോണിക്ക് ശക്തമായ സാന്നിധ്യമുണ്ട്. നാടോടി ഗാന വിഭാഗങ്ങളിൽ ആചാരപരമായ മണ്ഡലങ്ങൾ, ആയോധന പൻവാരകൾ, വിഷാദ രൂപങ്ങളായ ഖുദേദ്, തഡ്യ, ജോധ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. കുമയോൺ സംഗീതത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഉപകരണങ്ങളിൽ ധോൽ, ദമൌൺ, തുര്രി, രൺസിംഗ, ധോൽകി, ദൌർ, താലി, ഭങ്കോറ, മസക്ഭാജ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഒരു പരിധിവരെ കുറവാണെങ്കിലും തബലയും ഹാർമോണിയവും ഉപയോഗിക്കുന്നു.

കുമാവോണി നാടോടി സംഗീതവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഏറ്റവും പ്രശസ്തനായ വ്യക്തിത്വമായാണ് മോഹൻ ഉപ്രേതിയെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. നന്ദാദേവി ജാഗർ, രാജുല മാലു ഷാഹി ബാലഡ് എന്നിവയുടെ പേരിലാണ് അദ്ദേഹം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. ഉത്തരാഖണ്ഡിലെ കുന്നുകളുമായി വർഷങ്ങളോളം തിരിച്ചറിയപ്പെട്ട ഒരു ഗാനമായ ബെഡു പക്കോ ബാരോ മാസയുമായി അദ്ദേഹം ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്നു. ഒരു ബാൻഡ് മാർച്ചിൽ കേട്ട ജവഹർലാൽ നെഹ്റുവിന് ഈ ഗാനം പ്രിയപ്പെട്ടതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.

നൈമ ഖാൻ ഉപ്രേതി, ഗോപാൽ ബാബു ഗോസ്വാമി, ഹീര സിംഗ് റാണ എന്നിവരാണ് മറ്റ് പ്രമുഖ ഗായകർ. സായുധ സേനയിലെ അംഗങ്ങളെയും അവരുടെ കുടുംബങ്ങളെയും കുറിച്ചുള്ള ഗാനങ്ങളിലൂടെ ഗോപാൽ ബാബു ഗോസ്വാമി പ്രശസ്തനായി. സ്ത്രീകളുടെ അനുഭവങ്ങൾ, സ്നേഹം, സൌന്ദര്യം, കഷ്ടപ്പാടുകൾ, രാഷ്ട്രീയ ആക്ഷേപഹാസ്യം എന്നിവയുൾപ്പെടെ മലയോര ജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് ഹീര സിംഗ് റാണ എഴുതുകയും പാടുകയും ചെയ്തു.

രാജകീയവും മതപരവുമായ രക്ഷാധികാരം

കുമാവോൺ രാജ്യം

കുമാവോൺ രാജ്യത്തിൻറെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷയായിരുന്നു കുമാവോണി. ഈ വേഷത്തിൽ അതിന്റെ ഉപയോഗം ഭാഷയുടെ രാഷ്ട്രീയ ചരിത്രത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ഘട്ടത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു.

ക്ഷേത്രങ്ങളും സാമൂഹിക സ്ഥാപനങ്ങളും

ക്ഷേത്രത്തിലെ കല്ലുകളിലും ചെമ്പ് ഫലകങ്ങളിലും കണ്ടെത്തിയ കുമാവോണി ഗ്രന്ഥങ്ങൾ മതപരവും ചരിത്രപരവുമായ സ്ഥലങ്ങൾ ഈ ഭാഷയിലെ രേഖാമൂലമുള്ള രേഖകൾ സംരക്ഷിച്ചതായി കാണിക്കുന്നു. ആധുനിക കാലഘട്ടത്തിൽ, നാടക ഗ്രൂപ്പുകൾ, റേഡിയോ സ്റ്റേഷനുകൾ, സ്കൂളുകൾ, കമ്മ്യൂണിറ്റി ഓർഗനൈസേഷനുകൾ എന്നിവ കുമാവോണി സാംസ്കാരിക ആവിഷ്കാരം നിലനിർത്താൻ സഹായിച്ചിട്ടുണ്ട്.

ആധുനിക പദവി

നിലവിലെ പ്രഭാഷകർ

2011ൽ ഇന്ത്യയിൽ കുമയോണി സംസാരിക്കുന്നവരുടെ എണ്ണം 1 ദശലക്ഷം ആയിരുന്നു. 1961ലെ സർവേയിൽ 2.0 സ്പീക്കറുകൾ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ സുദുർപാഷ്ചിം പ്രവിശ്യ ഉൾപ്പെടെ നേപ്പാളിന്റെ ചില ഭാഗങ്ങളിലും ഈ ഭാഷ സംസാരിക്കപ്പെടുന്നു.

ഔദ്യോഗിക അംഗീകാരം

ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ എട്ടാം ഷെഡ്യൂളിൽ ഗർവാലിയോടൊപ്പം കുമാവോണിയും ഉൾപ്പെടുത്തണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. അത്തരം ഉൾപ്പെടുത്തൽ അതിനെ ഇന്ത്യയുടെ പട്ടിക ഭാഷകളിലൊന്നായി മാറ്റും. ഗർവാലിയെയും കുമാവണിയെയും എട്ടാം ഷെഡ്യൂളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ 2010ൽ ലോക്സഭയിൽ ചർച്ചയ്ക്കായി ഒരു സ്വകാര്യ അംഗ ബിൽ അവതരിപ്പിച്ചു.

ഇവിടെ നൽകിയിരിക്കുന്ന അക്കൌണ്ടിൽ കുമയോണി ഒരു ഔദ്യോഗിക ഷെഡ്യൂൾഡ് ഭാഷയായി പട്ടികപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല. ഇതിന്റെ ചരിത്രപരമായ ഔദ്യോഗിക പദവി കുമാവോൺ രാജ്യത്തിന്റേതാണ്.

സംരക്ഷണ ശ്രമങ്ങൾ

യുനെസ്കോയുടെ അറ്റ്ലസ് ഓഫ് ദ വേൾഡ്സ് ലാംഗ്വേജസ് ഇൻ ഡേഞ്ചർ കുമയോണിയെ സുരക്ഷിതമല്ലാത്ത വിഭാഗത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നു. ഇത് വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്നില്ലെങ്കിലും, ഈ വർഗ്ഗീകരണം സുസ്ഥിര സംരക്ഷണത്തിന്റെ ആവശ്യകതയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

സംരക്ഷണത്തിനും പൊതു ഉപയോഗത്തിനും പ്രക്ഷേപണം സംഭാവന നൽകിയിട്ടുണ്ട്. 1962ൽ ചൈനീസ് അതിർത്തി പ്രദേശത്തിനായി ആകാശവാണി ലഖ്നൌവിൽ നിന്ന് "ഉത്തരായണ" പരിപാടി അവതരിപ്പിക്കുകയും നജീബാബാദ് ആകാശവാണി കേന്ദ്രം പ്രക്ഷേപണം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. 2010ൽ ടെറി ഉത്തരാഖണ്ഡിലെ സുപ്പിയിൽ നിന്ന് കമ്മ്യൂണിറ്റി റേഡിയോ സേവനമായ "കുമാവോൺ വാണി" ആരംഭിച്ചു. പരിസ്ഥിതി, കൃഷി, സംസ്കാരം, കാലാവസ്ഥ, വിദ്യാഭ്യാസം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള പരിപാടികൾ പ്രാദേശിക ഭാഷയിൽ സ്റ്റേഷൻ പ്രക്ഷേപണം ചെയ്യുകയും മുഖതേശ്വറിന് ചുറ്റുമുള്ള 10 കിലോമീറ്റർ ചുറ്റളവിലുള്ള കമ്മ്യൂണിറ്റികളിൽ എത്തിച്ചേരുകയും ചെയ്യുന്നു.

കുമാവോൺ, ഗർവാൾ, ജൌൻസാർ എന്നിവയ്ക്കായി ഒരു ഇന്റർനെറ്റ് റേഡിയോ സേവനം 2008 ൽ ന്യൂയോർക്കിലെ പ്രവാസി ഉത്തരാഖണ്ഡികൾ ആരംഭിച്ചു. ബെഡു പക്കോ ബാരോ മാസ * എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഇത് 2010 ൽ അതിന്റെ ബീറ്റ പതിപ്പ് പുറത്തിറക്കിയതിനുശേഷം നിവാസികൾക്കും കുടിയേറ്റക്കാർക്കും ഇടയിൽ ജനപ്രീതി നേടി.

പഠനവും പഠനവും

അക്കാദമിക് പഠനം

ഭാഷാ വിവരണങ്ങൾ, പ്രാദേശിക സർവേകൾ, നാടോടി ശേഖരങ്ങൾ, അതിന്റെ രൂപീകരണത്തെയും ഭാഷാപരമായ ഭൂമിശാസ്ത്രത്തെയും കുറിച്ചുള്ള കൃതികൾ എന്നിവയിലൂടെ കുമയോണി പഠിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഗംഗാ ദത്ത് ഉപ്രേതിയുടെ കുമാവോണി, ഗർവാൾ എന്നിവയുടെ പഴഞ്ചൊല്ലുകളും നാടോടിക്കഥകളും (1894), കുമാവോണി, ഗർവാലി പതിപ്പുകളിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ഉത്തരാഖണ്ഡി ലോകോക്തിയാൻ, ദേവിദത്ത ശർമ്മയുടെ കുമാവോണി ഭാഷയുടെ രൂപീകരണം (1985), കുമാവോൺ ഹിമാലയത്തിന്റെ ഭാഷാ ഭൂമിശാസ്ത്രം (1994) എന്നിവ കൂടുതൽ വായിക്കപ്പെടേണ്ടവയാണ്.

വിദ്യാഭ്യാസ വിഭവങ്ങൾ

2019 ൽ കുമയോൺ ഡിവിഷൻ സ്കൂളുകളിൽ 1 മുതൽ 5 വരെ ക്ലാസുകൾക്കുള്ള ഔദ്യോഗിക കുമയോണി പുസ്തകങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ചത് യുവ പഠിതാക്കൾക്കായി ഒരു സ്ഥാപന വിദ്യാഭ്യാസ വിഭവം സൃഷ്ടിച്ചു. കുമയോണി സാഹിത്യം, റെക്കോർഡിംഗുകൾ, നാടകം, നാടോടി സംഗീതം, റേഡിയോ പ്രോഗ്രാമിംഗ്, കമ്മ്യൂണിറ്റി പ്രക്ഷേപണം എന്നിവ ഭാഷയെയും അതിന്റെ സാംസ്കാരിക പാരമ്പര്യത്തെയും അഭിമുഖീകരിക്കുന്നതിനുള്ള അധിക മാർഗ്ഗങ്ങൾ നൽകുന്നു.

ഉപസംഹാരം

കുമയോണി ചരിത്രരേഖകൾ, പ്രാദേശിക സംസാരം, ജീവനുള്ള സാംസ്കാരിക സമ്പ്രദായം എന്നിവയെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. ക്ഷേത്രക്കല്ലുകളിലും ചെമ്പ് ഫലകങ്ങളിലും എഴുതിയിരിക്കുന്ന അടയാളങ്ങൾ അതിനെ കത്യൂരി, ചന്ദ് കാലഘട്ടങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു, അതേസമയം കുമാവോൺ രാജ്യത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷയെന്ന നിലയിൽ അതിന്റെ മുൻ പങ്ക് അതിന് ഒരു പ്രത്യേക രാഷ്ട്രീയ ചരിത്രം നൽകുന്നു. ഭാഷാപരമായി, ഇത് ഇന്തോ-ആര്യൻ കുടുംബത്തിലും സെൻട്രൽ പഹാരി ഗ്രൂപ്പിലും പെടുന്നു, ഖാസയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വ്യാകരണപരവും സ്വരശാസ്ത്രപരവുമായ സവിശേഷതകൾ സംരക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് ഗർവാലിയുമായും മറ്റ് ഇന്തോ-ആര്യൻ ഭാഷകളുമായും സവിശേഷതകൾ പങ്കിടുന്നു.

ഇന്ത്യയിൽ ഏകദേശം രണ്ട് ദശലക്ഷം ആളുകൾ സംസാരിക്കുന്ന കുമാവോണി ഒരു ജീവനുള്ള ഭാഷയായി തുടരുന്നു. അതിന്റെ സാഹിത്യം, നാടകം, സിനിമകൾ, നാടോടി ഗാനങ്ങൾ, റേഡിയോ പരിപാടികൾ, സ്കൂൾ പുസ്തകങ്ങൾ എന്നിവ തുടർച്ചയായ സാംസ്കാരിക ചൈതന്യം പ്രകടമാക്കുന്നു. അതേസമയം, കുമാവോനിയുടെ പ്രാദേശിക ഇനങ്ങൾ, ചരിത്രപരമായ ഓർമ്മകൾ, ആവിഷ്കാര പാരമ്പര്യങ്ങൾ എന്നിവ ഉത്തരാഖണ്ഡിന്റെ ഭാവിയുടെ ഭാഗമായി തുടരുന്നതിന് യുനെസ്കോയുടെ സുരക്ഷിതമല്ലാത്ത വർഗ്ഗീകരണം സുസ്ഥിരമായ സംരക്ഷണത്തിന്റെ ആവശ്യകത അടിവരയിടുന്നു.